Specjalista ds BHP Jak Zostać - Praktyczny Przewodnik Krok Po Kroku

Jakie wykształcenie i kursy musisz zdobyć, żeby w ogóle myśleć o tym stanowisku?

Specjalistą ds. BHP, czyli osobą pilnującą bezpieczeństwa i higieny pracy w firmie, zostaniesz po studiach wyższych w tym zakresie albo po studiach podyplomowych z bezpieczeństwa i higieny pracy, a następnie po roku pracy w służbie BHP. Tak wynika z rozporządzenia Rady Ministrów o służbie BHP. Kolejność jest sztywna: najpierw wykształcenie, później staż, a dopiero potem stanowisko.

Jeśli myślisz o tej drodze już teraz, wybierz kierunek związany z bezpieczeństwem. W opisach studiów najczęściej pojawiają się: bezpieczeństwo i higiena pracy, inżynieria bezpieczeństwa i higieny pracy oraz podyplomowe zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy. W szkole średniej pomaga profil techniczny, przyrodniczy albo społeczny, a szczególnie przydają się biologia, chemia, fizyka i wiedza o społeczeństwie.

Nie masz studiów? Wejdź do zawodu od dołu. Inspektorem możesz zostać po zdobyciu zawodu technika bezpieczeństwa i higieny pracy, a to otwiera pierwszy stopień służby. Dalej idzie starszy inspektor, po nim specjalista, starszy specjalista i główny specjalista. Każdy szczebel wiąże się z dłuższym stażem: na starszego specjalistę potrzebne są 3 lata pracy w służbie BHP, a na głównego specjalistę 5 lat.

Same studia nie wystarczą. Osoby, które chcą pracować na stanowiskach związanych z BHP, muszą dodatkowo ukończyć specjalistyczne szkolenie z tej dziedziny. Szkolenia i studia podyplomowe da się dziś zrobić online, co ma sens, jeśli łączysz naukę z pierwszą pracą. Zanim zapiszesz się na cokolwiek, sprawdź w rozporządzeniu i na stronie uczelni aktualne wymagania dla wybranego stanowiska, bo przepisy i oferta szkół się zmieniają.

W tym tygodniu zajrzyj na strony dwóch uczelni z kierunkiem z zakresu bezpieczeństwa i porównaj program oraz to, czy dyplom spełnia wymóg kierunku lub specjalności. Jedno pytanie do dziekanatu wystarczy, żeby wiedzieć, czy po tych studiach spełnisz warunek wykształcenia.

Od jakiego stanowiska zacząć, gdy nie masz jeszcze doświadczenia w BHP?

Wejście do zawodu zaczyna się od stanowiska inspektora. Na to miejsce wystarczy zawód technika bezpieczeństwa i higieny pracy, a to najkrótsza droga, jeśli nie masz jeszcze dyplomu uczelni. Inspektor to pierwszy szczebel w pięciostopniowej strukturze służby BHP, obok starszego inspektora, specjalisty, starszego specjalisty i głównego specjalisty. Zaczynasz od prostszych zadań i uczysz się zakładu od środka, zanim ktokolwiek powierzy ci samodzielne decyzje.

Na co dzień będziesz chodzić po hali czy biurze i patrzeć, czy ludzie mają sprawne zabezpieczenia, czy gaśnice są na miejscu i czy nikt nie pracuje w warunkach, które grożą wypadkiem. Do twoich zadań należy ocena ryzyka zawodowego, czyli spisanie, co konkretnie może się stać na danym stanowisku i jak temu zapobiec. Prowadzisz też szkolenia wstępne i okresowe, bierzesz udział w wyjaśnianiu wypadków i pilnujesz dokumentacji. Przy kontroli zwracasz szczególną uwagę na kobiety w ciąży, młodocianych i osoby niepełnosprawne, bo przepisy stawiają ich w osobnej grupie ochrony.

Nie jesteś przełożonym załogi. Doradzasz pracodawcy i przygotowujesz procedury, a służba BHP podlega bezpośrednio jemu, nie kierownikowi działu, w którym siedzą pracownicy. Masz za to jedno mocne uprawnienie: gdy widzisz bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, możesz wstrzymać pracę i od razu powiadomić o tym szefa. To władza, której nie dostaje się na starcie w innych działach, i warto o nią zapytać już na rozmowie.

Zanim wyślesz pierwsze zgłoszenie, sprawdź, czy masz ukończone specjalistyczne szkolenie z dziedziny BHP, bo bez niego nie obejmiesz stanowiska związanego z bezpieczeństwem pracy. Poszukaj też ogłoszeń w firmach, które muszą mieć kogoś na etacie, i przygotuj jedno zdanie o tym, dlaczego chcesz się zajmować bezpieczeństwem pracy. To wystarczy na start.

Jak krok po kroku przejść ze stanowiska inspektora na stanowisko specjalisty?

Zacznij od sprawdzenia, czy masz już zawód technika bezpieczeństwa i higieny pracy, czyli kwalifikacje, które pozwalają objąć stanowisko inspektora. Jeśli ich nie masz, droga do pracy w tej dziedzinie zaczyna się od szkoły średniej o profilu technicznym, społecznym albo przyrodniczym, gdzie liczą się biologia, chemia, fizyka i wiedza o społeczeństwie. Potem pozostaje ukończyć specjalistyczne szkolenie z bezpieczeństwa i higieny pracy.

Gdy masz już zawód technika, kolejność wygląda tak:

1. Zatrudnij się na stanowisku inspektora i zbieraj doświadczenie w służbie BHP, czyli w komórce, która w firmie zajmuje się bezpieczeństwem pracowników.
2. Przepracuj w niej minimum rok, bo tyle wymaga się od kandydata na specjalistę ds. BHP.
3. Uzupełnij wykształcenie: zapisz się na studia wyższe o kierunku bezpieczeństwo i higiena pracy albo na studia podyplomowe z zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy.
4. Po zdobyciu dyplomu ubiegaj się o awans na specjalistę, a później na starszego specjalistę.

Ten ostatni krok wymaga wykształcenia kierunkowego lub podyplomowego i stażu, którego nie musisz liczyć od nowa, bo wlicza się praca na wcześniejszych stanowiskach. Kolejne szczeble to główny specjalista, a między inspektorem a specjalistą stoi jeszcze starszy inspektor.

Zanim wybierzesz studia, sprawdź, czy program obejmuje praktyczne umiejętności, których szuka pracodawca: ocenę ryzyka zawodowego, prowadzenie szkoleń wstępnych i okresowych, udział w postępowaniach powypadkowych i dokumentację. Specjalista BHP nie jest przełożonym zespołu, tylko doradcą pracodawcy, więc liczy się też umiejętność tłumaczenia przepisów ludziom, którzy ich nie znają.

W tej pracy odpowiadasz za kontrolę warunków zatrudnienia, ze szczególną uwagą na kobiety w ciąży, osoby młodociane i niepełnosprawne. Masz też prawo wstrzymać pracę, gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, i od razu powiadomić o tym pracodawcę. To uprawnienie daje realny wpływ na firmę, ale wymaga odwagi w rozmowie z szefem.

W najbliższych dniach sprawdź stronę jednej uczelni, która prowadzi kierunek związany z bezpieczeństwem pracy, i wypisz, jakie dokumenty są potrzebne na rekrutację. Przy okazji zajrzyj do ogłoszeń o pracę na stanowisku inspektora i zobacz, czego poza dyplomem oczekują pracodawcy.

Gdzie szukać pierwszej pracy w BHP i jak napisać CV, które ma szansę?

Szukanie pierwszej pracy w BHP najlepiej zacząć od miejsc, w których przepisy wprost każą pracodawcy kogoś zatrudnić. Większe zakłady muszą zapewnić obsadę służby BHP na etacie, mniejsze tworzą komórkę albo zatrudniają pracownika na część etatu. Duże zakłady mają więc etaty do obsadzenia, mniejsze szukają kogoś na część czasu albo zlecają zadania specjaliście z zewnątrz.

Do tego dochodzi drugi rynek: firmy, które wolą powierzyć zadania służby BHP osobie spoza zakładu pracy. Taki specjalista musi spełniać wymagania co najmniej dla stanowiska specjalisty ds. BHP. Jeśli więc kończysz studia podyplomowe z bezpieczeństwa i higieny pracy i szukasz pierwszego zajęcia, oferty outsourcingowe mogą być szybszą drogą niż etat w jednej firmie.

Twoje dokumenty aplikacyjne, czyli życiorys z opisem nauki i doświadczenia, powinny odpowiadać na jedno pytanie pracodawcy: czy spełniasz wymagania z przepisów. Wypisz wprost kierunek studiów albo podyplomówkę z bezpieczeństwa i higieny pracy, ukończone szkolenie specjalistyczne i staż w służbie BHP. Jeśli go nie masz, zaznacz, gdzie go zdobywasz.

W opisie doświadczenia podawaj rzeczy, które robiłeś na praktykach albo w poprzedniej pracy, a które pokrywają się z codziennymi zadaniami: ocena ryzyka zawodowego, szkolenia wstępne i okresowe, udział w postępowaniach powypadkowych, prowadzenie dokumentacji BHP. Jedna konkretna czynność z miejscem i efektem mówi więcej niż lista cech charakteru.

W ogłoszeniach patrz na nazwę stanowiska, bo od niej zależą wymagania. Na start realny jest inspektor, do którego wystarczy zawód technika bezpieczeństwa i higieny pracy. Dopiero wyżej pojawia się wykształcenie wyższe i staż w służbie BHP. Nie aplikuj od razu na głównego specjalistę, jeśli nie masz za sobą lat pracy w zawodzie.

Zanim wyślesz zgłoszenie, sprawdź, czy rozumiesz zakres obowiązków. Specjalista BHP nie jest przełożonym pracowników: doradza pracodawcy, analizuje zagrożenia i przygotowuje procedury. Ma też prawo wstrzymać pracę przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia i od razu powiadomić o tym pracodawcę. Jeśli w ogłoszeniu widzisz zarządzanie ludźmi, zapytaj na rozmowie, jak to wygląda w praktyce.

W tym tygodniu zrób jedną rzecz: znajdź trzy ogłoszenia z nazwą stanowiska, na które naprawdę spełniasz warunki, i dopasuj do każdego życiorys, wpisując w nim dokładnie te kwalifikacje, o które prosi pracodawca.

Pytania czytelników

Ile zarabia specjalista ds. BHP w Polsce?

Mediana wynagrodzeń na tym stanowisku wynosi 5030 zł brutto miesięcznie, czyli 11% mniej niż średnia krajowa. To dane z jednego z portali o pracy, więc traktuj je jako punkt odniesienia, a nie gwarancję. Stawka zależy od regionu, wielkości firmy i twojego stażu, dlatego przed rozmową sprawdź oferty w swojej okolicy.

Czy specjalista ds. BHP może wstrzymać pracę?

Tak, jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników. W takiej sytuacji specjalista wstrzymuje pracę i od razu powiadamia o tym pracodawcę.

Czy specjalista ds. BHP jest przełożonym pracowników?

Nie, specjalista BHP nie jest bezpośrednim przełożonym załogi. Jego rola polega na analizowaniu zagrożeń, przygotowywaniu procedur bezpieczeństwa i informowaniu pracodawcy o sytuacjach, które mogą prowadzić do wypadków. Doradza pracodawcy, a nie zarządza ludźmi.

Czym zajmuje się specjalista ds. BHP na co dzień?

Do codziennych zadań należą ocena ryzyka zawodowego, szkolenia wstępne i okresowe, udział w postępowaniach powypadkowych oraz prowadzenie dokumentacji BHP. Specjalista kontroluje też przestrzeganie przepisów, przygotowuje instrukcje bezpieczeństwa dla stanowisk pracy i analizuje warunki środowiska pracy, takie jak hałas czy oświetlenie. Co najmniej raz w roku przygotowuje dla pracodawcy analizę stanu bezpieczeństwa z propozycjami usunięcia zagrożeń.